Det samiske kunstnernettverket Dáiddadállu mottar MUNCH Award 2026

MUNCH har gleden av å kunngjøre at det samiske kunstnernettverket Dáiddadállu er den tredje mottakeren av MUNCH Award. Prisen deles ut av museet for å hedre kunstnerisk ytringsfrihet, som i dag er under økende politisk og sosialt press.

Dáiddadállu består av 22 kunstnerpartnere og en administrasjon, og representerer kunstformer som billedkunst, film, dans, teater, koreografi, TV-produksjon, scenekunst, design, litteratur, musikk og joik.

Nettverket ble grunnlagt i 2014 av kunstner og forfatter Máret Ánne Sara og koreograf og filmskaper Elle Sofe Sara, begge fra Guovdageaidnu i Sápmi. Medlemmene i Dáiddadállu bor og arbeider på tvers av de norske, svenske og finske sidene av Sápmi, og utgjør et unikt tverrfaglig samisk kunstfellesskap.

Samisk epistemologi og kunnskapssystemer danner grunnlaget for Dáiddadállus arbeid, med særlig vekt på helhetstenkning, åpenhet, solidaritet og bærekraft for natur, mennesker, dyr, kultur og næringsgrunnlag. Nettverket arbeider for utvikling og bevaring av et sunt og levende Sápmi, og søker å fremme en rettferdig, varig og bærekraftig utvikling gjennom all sin virksomhet, både i Sápmi og andre steder i verden.

Blant nyere prosjekter kan man trekke frem kunstner Máret Ánne Saras Hyundai Commission ved Tate Modern, Goavve-Geabbil (2025), som argumenterte for at energi er en hellig livskraft forankret i forfedrenes kunnskap og gjensidige forbindelser, snarere enn en ressurs som kan utnyttes. Et annet eksempel er koreograf Elle Sofe Saras danseforestilling Láhppon/Lost(2025), som reflekterer over Kautokeino-opprøret i 1852, et voldelig, religiøst og politisk opprør av samiske grupper mot myndighetenes fornorskningspolitikk.

I 2025 utforsket Dáiddadállu, gjennom det EU-finansierte forskningsprosjektet Birgejupmi Through Art & Duodji med partnere fra Sápmi, Kalaallit Nunaat og Canada, hvordan kunst og duodji (tradisjonelt samisk håndverk) ikke bare fungerer som uttrykksformer, men også som metoder for å mobilisere kunnskap og styrke urfolksperspektiver. En forståelse av birgejupmi som en levd praksis, et kunnskapssystem og en måte å være i relasjon til land, hav og fellesskap på, danner grunnlaget for dette arbeidet.

MUNCH Award deles ut i Edvard Munchs (1863–1944) ånd. Munch var en forkjemper for kunstnerisk frihet, eksperimentering og individuell frigjøring, og prisen benytter museets internasjonale rekkevidde til å løfte frem viktige spørsmål som kunstnere har reist gjennom sitt arbeid og sin deltakelse i samfunnsdebatter.

Dáiddadállu kommenterer:

– Vi har arbeidet hardt i mange år for å bygge opp Dáiddadállu til det det er i dag. Arbeidet har handlet om å skape en plattform og en infrastruktur der samiske kunstnere kan utvikle seg, arbeide, samarbeide og møte verden på egne premisser. Derfor betyr denne prisen så mye for oss. Den er en anerkjennelse av innsatsen som er lagt ned gjennom mange år, av menneskene som har bygget Dáiddadállu, og av betydningen sterke samiske kunstinstitusjoner har. Samtidig gir prisen oss inspirasjon og energi til å fortsette å utvikle Dáiddadállu videre, sier daglig leder Dine Arnannguaq Fenger Lynge.

Tidligere direktør ved MUNCH, Tone Hansen, kommenterer:

– Samisk kultur er en uvurderlig del av kulturarven i Norge, Sápmi og verden for øvrig. Dáiddadállu har vist hvordan kunstneriske fellesskap kan verne om kulturell kunnskap, skape nye muligheter for kommende generasjoner og bringe urfolks perspektiver inn i den internasjonale kunstsamtalen. Arbeidet deres minner oss om at kulturarv ikke er noe statisk, men noe som stadig gjenoppfinnes gjennom kunstnerisk praksis. Gjennom MUNCH Awardhedrer vi Dáiddadállus enestående bidrag til kunstnerisk frihet og til bevaring og videreutvikling av samisk kulturarv for fremtidige generasjoner.

MUNCH-prisens jury begrunner tildelingen slik:

– Juryen for MUNCH Award ønsker å hedre Dáiddadállu for deres betydningsfulle arbeid med å støtte urfolkskunstnere og for aktivt å bringe urfolks kunnskap og perspektiver inn i etablerte kunstfelt. Dáiddadállu fungerer som et nettverk som arbeider med å skape og bygge den infrastrukturen som lenge har manglet for deres praksiser. Med vekt på solidaritet og bærekraft ivaretar de kommende generasjoner med kunstnere samtidig som de hedrer sine tradisjonsbærere. Selv om de står dypt forankret i sine lokalsamfunn, utfordrer de også samisk kultur innenfra, med mål om å synliggjøre og konfrontere etablerte strukturer og forestillinger.

Dáiddadállu ble valgt som mottaker av MUNCH Award av en jury bestående av billedkunstnere, kunstkritikere, kuratorer, institusjonsledere og akademikere, oppnevnt for prisens tre første utdelinger.

Juryen består av Wanda Nanibush, Dr. Yvette Mutumba og Cosmin Costinaş, sammen med MUNCHs direktør Tone Hansen og Dr. Tominga O'Donnell, fagansvarlig for samtidskunst ved MUNCH.

Om Dáiddadállu

Dáiddadállu ble etablert av kunstner og forfatter Máret Ánne Sara og koreograf og filmskaper Elle Sofe Sara. Begge er oppvokst i og bor i Guovdageaidnu, og har arbeidet aktivt med kunst gjennom mange år. Dáiddadállu er et resultat av deres ønske om å skape et sterkere kunstmiljø lokalt og i Sápmi. Guovdageaidnu kommune ga innledende økonomisk støtte til pilotprosjektet, og Dáiddadállu ble en realitet i 2014.

Om MUNCH AWARD

MUNCH Award tildeles en samtidskunstner eller kunstnergruppe. Prisen deles ut årlig og består av et pengebeløp på 300 000 NOK. Statuttene for MUNCH Award er tilgjengelige på forespørsel.

Prisbeløpet finansieres gjennom MUNCHs egne inntekter, og er uavhengig av tilskuddet museet mottar fra Oslo kommune.

Les mer om juryen og om tidligere prismottakere

Les mer om kollektivet

Se kunstner videoportrett

Sámi dáiddárfierpmádat Dáiddadállu oažžu Munch bálkkašumi 2026

Bálkkašupmi geigejuvvo gudnin dáiddára karriearai ja dáiddalaš cealkinfriddjavuhtii.

MUNCH iluin almmuha ahte sámi dáiddárfierpmádat Dáiddadállu oažžu MUNCH bálkkašumi, mii dál geigejuvvo goalmmát gearddi. Bálkkašumi juolluda musea gudnejahttin dihtii dáiddalaš cealkinfriddjavuođa, mii lea ain eanet politihkalaš ja servodatlaš deattu vuolde.

Dáiddadálus leat 22 dáiddárguoimmi ja hálddahus, geat ovddastit dáiddasurggiid nugo govvadáidaga, filmma, dánsuma, teáhtera, koreografiija, TV-buvttadeami, lávdedáidaga, designa, girjjálašvuođa, musihka ja luođi.

Fierpmádaga vuođđudeigga dáiddár ja girječálli Máret Ánne Sara ja koreográfa ja filbmadahkki Elle Sofe Sara 2014:s, goappašagat Guovdageainnus eret, Sámis. Dáiddadálu lahtut ásset ja barget miehtá Sámi, earenoamáš ja fágaidrasttideaddji sámi dáiddabirrasis mas lea alla kvalitehta.

Sámi epistemologiija ja máhttosystemat leat Dáiddadálu barggu vuođđun, mas deattuhuvvo holisttalaš jurddašeapmi, rabasvuohta, solidaritehta ja ceavzilvuohta lundui, olbmuide, elliide, kultuvrii ja birgejupmái. Fierpmádat lea čatnasan ovddidit ja seailluhit dearvvaš ja ealli Sámi, ja bargá dan badjelii ahte buot doaimmaid bokte, Sámis ja eará guovlluin máilmmis, ovddiduvvo vuoiggalaš, bistevaš ja ceavzilis ovdáneapmi.

Ođđaset prošeavttat leat earret eará dáiddár Máret Ánne Sara Hyundai Commission Tate Modernis, Goavve-Geabbil (2025), mii čuoččuhii ahte energiija lea bassi eallinfápmu mii vuolgá máttarmáttuid máhtus ja oktiigullevašvuođas, ii ge resursa man galgá ávkkástallat, ja koreográfa Elle Sofe Sara dánsačájálmas Láhppon/Lost (2025), mii speadjalastá Guovdageainnu stuimmiid 1852:s – mii lei garra oskkolaš ja politihkalaš vuostálastin danska-norgga eiseválddiid ja dáruiduhttinpolitihka ja assimilašuvnna vuostá. EU-ruhtaduvvon dutkanprošeavttas Birgejupmi Through Art & Duodji (2025-2026), mas leat ovttasbargoguoimmit Sámis, Kalaallit Nunaatas ja Kanadas, guorahallojuvvui mo dáidda ja duodji doibmet ii dušše ovdanbuktinvuohkin, muhto maiddái máhttoođasmahttima ja álgoálbmotperspektiivva nannema vuohkin. Dan barggu vuođđun lea doaba birgejupmi, mii gokčá ealli geavahusa, máhttovuogádaga ja eallinvuogi mii čatnasa eatnamii, čáziide ja searvevuhtii.

MUNCH-bálkkašupmi geigejuvvo juohke jagi Edvard Munch (1863-1944) vuoiŋŋas, guhte lei dáiddalaš friddjavuođa, geahččaladdama ja ovttaskas olbmo friddjavuođa bealušteaddji. Bálkkašupmái gullá maiddái ahte musea, dovddus riikkaidgaskasaš namman, galgá čalmmustahttit dehálaš áššiid, maid dáiddárat leat ovdanbuktán iežaset barggu ja almmolaš ságastallama bokte.

Dáiddadálu kommentára:

«Mii leat ollu jagiid garrasit bargan hukset Dáiddadálu dálá dássái. Lea leamaš sáhka arena ja infrastruktuvrra ásaheamis, gos sámi dáiddárat sáhttet ovdánit, bargat, ovttasbargat ja deaivvadit máilmmiin iežaset eavttuid vuođul. Danne dát bálkkašupmi mearkkaša olu midjiide. Dat árvvusatná dan barggu mii lea dahkkon máŋggaid jagiid, daid olbmuid geat leat huksen Dáiddadálu, ja das man dehálaš dat lea ahte gávdnojit nana sámi dáiddaásahusat. Seammás addá bálkkašupmi midjiide movtta ja fámu joatkit Dáiddadálu ovddidemiin.» – beaivválaš jođiheaddji Dine Arnannguaq Fenger Lynge

MUNCH direktevra Tone Hansen kommentere: «Sámi kultuvra lea divrras oassin Norgga, Sámi ja máilmmi kulturárbbis. Dáiddadállu lea čájehan movt dáiddalaš searvevuođat sáhttet suodjalit kulturmáhtu, ráhkadit ođđa vejolašvuođaid boahttevaš buolvvaide ja buktit álgoálbmotperspektiivva riikkaidgaskasaš dáiddagaskkusteapmái. Sin bargu muittuha midjiide ahte kulturárbi ii leat juoga mii bissu rievddatkeahttá, muhto juoga mii čađat ođasmahtto dáiddalaš geavada bokte. MUNCH Award bokte mii gudnejahttit Dáiddadálu earenoamáš barggu dáiddalaš friddjavuođa ja sámi kulturárbbi seailluheami ja ovddideami ovddas boahttevaš buolvvaide.»

MUNCH Award jury čállá:"MUNCH Award Jury háliida gudnejahttit Dáiddadálu sin mearkkašahtti barggu ovddas álgoálbmotdáiddáriid doarjumis, ja go sii aktiivvalaččat buktet álgoálbmotmáhtu ja perspektiivva ásahuvvon dáiddabirrasiidda. Dáiddadállu fierpmádahkan háhká ja hukse daid vuođđostruktuvrraid mat leat váilon sin doaimmain. Go sii deattuhit solidaritehta ja ceavzilvuođa, de sii oahpahit boahtte buolvva seammás go sii gudnejahttet vuorrásiid. Vaikko sii prinsihpalaččat leat sajáiduvvan iežaset servodagaide, de sii maiddái hástalit sámi kultuvrra siskkáldasat, álo dainna ulbmiliin ahte čalmmustahttit ja konfronteret dálá dili."

Dáiddadállu válljejuvvui MUNCH-bálkkašupmái árvvoštallanjoavkku bokte, mas leat visuála dáiddárat, dáiddakritihkkarat, kuráhtorat, ásahusjođiheaddjit ja akademihkkárat, geat ledje nammaduvvon MUNCH-bálkkašumi golmma válljejupmái.

Dáiddadálu birra

Dáiddadálu leaba ásahan dáiddár/girječálli Máret Ánne Sara ja koreográfa/filbmadahkki Elle Sofe Sara. Soai leaba bajásšaddan ja orruba Guovdageainnus, ja leaba máŋggaid jagiid bargan dáiddasuorggis. Sutnos lei sávaldat nannet dáiddabirrasa Guovdageainnus ja muđui Sámis, ja nu riegádii jurdda cogged Dáiddadálu. Guovdageainnu suohkan juolludii vuosttaš doarjaga geahččalanprošektii ja nu duohtandahkkui Dáiddadállu 2014:s.

MUNCH bálkkašumi birra

MUNCH Award gudnejahttá dálááigge govvadáiddáriid dahje dáiddarjoavkkuid. Bálkkašupmi geigejuvvo jahkásaččat, vuosttaš geardi lei 2024:s, ja dasa gullá 300 000 ruvdnosaš ruhtasubmi vuoitái. MUNCH-bálkkašumi njuolggadusaid oažžu go daid bivdá oažžut. 2024 vuoiti lei brasilialaš dáiddár ja pedagoga Rosana Paulino, ja 2025 vuoiti lei palestiinnalaš dáiddár ja aktivista Samia Halaby.

MUNCH birra

MUNCH lea musea Oslo vuotnabađas mii rahppui 2021:s. Doppe lea máilmmi stuorámus čoakkáldat norgalaš dáiddára Edvard Muncha (1863-1944) bargguin, mas leat badjel 26000 dáidaga mat leat skeŋkejuvvon Oslo gávpogii. Lassin čoakkáldaga čájáhusaide ja gaskaboddasaš čájáhusaide, mat čájehit Muncha bissovaš váikkuhusa, de MUNCH čájeha maid prográmma, mas leat dálááiggedáidaga čájáhusat, musihkka, performance ja diskursa dáhpáhusat. 13 geardásaš musea vuostáiváldá buot ahksáččaid iešguđetlágan doaimmaiguin ja kultuvrralaš vásáhusaiguin.

Jury birra

Tone Hansen (r. 1970, Girkonjárggas, Norga/Sápmi) lea leamaš MUNCH direktevra golggotmánu 2022 rájes. Hansena jođiheami vuolde musea lea viidáseappot ovddidan iežas viiddis čájáhusdoaimma, ja fállá ođđa lahkonanvugiid musea golmma dáiddalaš suorggis: Edvard Munch barggut, modernisma ja dálááigi. Ođđaset čájáhusat leat earret eará Edvard Munch: Lifeblood, Kiyoshi Yamamoto: You Are What You Is, Kerstin Brätsch: MƎTAATEM ja Georg Baselitz: Feet First. 2011 rájes 2022 rádjái lei Hansen Henie Onstad dáiddaguovddáža direktevra. Su jođihanáigodagas ođastuvvui visti ja dalle ásahuvvui áŋgiris čájáhusprográmma. Hansen lea doaimmahan máŋga antologiija ja dáiddármonografiija. Hansen váccii dáiddaallaskuvlla Oslo:s (1994-1998) ja lei dutkanstipendiáhttan Oslo Našunála dáiddaskuvllas 2003-2009 (seamma go doavttirgráda). 2026 loahpageažes álgá Hansen bajimuš fágalaš hoavdan ja direktevran Moderna Museetis Stockholmas ja Malmös.

Dr. Tominga O'Donnelllea MUNCH dálááiggedáidaga senior kuráhtor, gos son lea kureren Munchmuseet on the Move (2016-2019) prográmma, mii lei queer kuratoralaš lahkonanvuohki ja son diŋgui ollu off-site dáiddaprošeavttaid. Ođđa museas Oslo hámmanis lea O'Donnell kuráhtorin máŋgga sierračájáhusas, earret eará Camille Henrot, Sandra Mujinga, Piya Wanthiang ja Lawrence Abu Hamdan; ja vel guovtti MUNCH Triennale -; ja performance commissions ráiddu e, mas leat ođđa Manuel Pelmuş, Bendik Giske, Camille Norment ja Daniel Mariblanca barggut. O'Donnell lea leamaš veahkkeprofessor teoriijaossodagas dáiddaakademiijas, Bergen Universitehtas (2018-2022) ja guosseprofessor dáiddaakademiijas/KHiO Oslos.

Wanda Nanibush lea Anishinaabe-kwe govva- ja sátneduojár, kuráhtor ja servodat ovddasteaddji Beausoleil First Nation:s, Kanadas. Torontos ássin lea Nanibush vuođđudan aabaakwad, mii lea álgoálbmot kuráhtoriid, girječálliid ja dáiddáriid riikkaidgaskasaš jahkásaš čoahkkaneapmi. Maŋemus čoahkkaneapmi lei Venice Biennales. Son vuittii gieskat Toronto-girjerádjobálkkašumi mielčállin Moving the Museum girjji ovddas mii govvida su barggu Ontario dáiddagalleriijas. Son ovdánahtii iežas sajádaga vuosttaš álgoálbmotaid dáidaga kuráhtorin ja álgoálbmot + kanádalaš dáidaga ossodaga mielkuráhtorin Ontario dáiddagalleriijas. Son lea doaimmahan iskkadallan-, joavko- ja retrospektiiva čájáhusaid: Robert Houle Red is Beautiful (NMAI, Smithsonian, Washington); Rebecca Belmore, Facing the Monumental (2019), (Kanáda ja USA) ja Toronto: Tributes + Tributaries, 1971-1989 ja ollu eará. Son čađahii M. A. Visuála dutkamis University of Toronto, gos son lea maid oahpahan doavttergrádakurssaid. Nanibush lea almmuhan ollu eamiálbmogiid dáidaga, politihka, historjjá ja feminismma ja seksualitehta birra.

Dr. Yvette Mutumba lea mielvuođđudeaddji ja direktevra Contemporary And (C&), mii lea vuogádat mii speadjalastá ja čatná oktii jurdagiid ja ságastallamiid dálááiggi dáidaga birra. C& almmuha guokte áigečállaga, lágida oahpahusdoaibmabijuid ja ovddida prošeavttaid. Jagi 2020 rájes lea Yvette maiddái curator-at-large Stedelijk Museas, Amsterdamas ja logaldallá Berlinas, University of Arts, Institute of Art in Context. Son lei mielde kuráhtorin 10. Berlin Biennales ja Global Discourses guosselogaldallin Kölna Media Arts Academy:s. 2012 rájes 2016 rádjái son lei kuráhtor Weltkulturen Museas, Frankfurt a. M. Čállin ja doaimmaheaddjin son lea almmuhan ollu teavsttaid ja girjjiid dálááiggi dáidaga birra.

Cosmin Costina ş (r. (r. 1982 Románia) lea senior kuráhtor Haus der Kulturen der Welt:s, HKW, Berlin (2022 rájes) ja 24. Sydney-biennála dáiddalaš jođiheaddji (2024). Son lei Para Site, Hong Kong executive director/curator (2011-22); Kathmandu Triennale 2077 dáiddalaš jođiheaddji (2022); Romanian Pavilion, 59th Venice Biennale co-curator (2022); Aichi Triennale curatorial adviser (2022); Dakar Biennale 2018 - La Biennale de l'Art africain contemporain-DAK'ART kuráhtor (2018); Dhaka Art Summit guossekuráhtor (2018); Shanghai Biennale 10 co-curator (2014); BAK - basis voor actuele kunst, Utrecht kuráhtor (2008-11); 1st Ural Industrial Biennial, Ekaterinburg co-curator (2010); ja documenta 12 áigečállaga váldodoaimmaheaddji, Vienna/Kassel (2005-7), earret eará. Son lea doaimmahan ja čállán čállosiid ollu girjjiide, áigečállagiidda ja čájáhuskatalogaide ja lea oahpahan ja logaldallan iešguđet universitehtain, dáiddaakademiain ja ásahusain miehtá máilmmi.